De trip van Mpongwe naar Solwezi

juli 14th, 2009 Victor Dotulong


Na de kerkdienst op zondagmorgen vertrokken Claude en ik richting Solwezi om Roderick van der Lek en Gillian Lo-Wong te bezoeken. Roderick en Gillian zijn Landstede ICT studenten die tien weken in Zambia meewerken in  het film-, muziek- en internetproject Kambisa.Op dit moment zijn zij in Solwezi voor de duur van twee weken voor het maken van reportages. Voor mij een unieke gelegenheid om de beide jongens te bezoeken. Claude en ik hebben hiervoor de zondagmiddag en de maandag. We hoefden maandagavond pas weer terug te zijn in het Guesthouse in Mpongwe. Dat moet lukken. Het is een reis van ongeveer 350-400 kilometer heen en dezelfde afstand terug en de bedoeling was om vooral veilig te reizen en gebruik te maken van de busdiensten. In ieder geval niet liften. Ook voor Claude is Solwezi nieuw. Hij is er nog nooit geweest. Zowel voor hem als voor mij is de reis dan ook een avontuur. Een reis door meer dan tien districten door de provincies Copperbelt en North Western. 

 

 copperbelt2

 

Het eerste stukje van de reis hebben we al eerder gedaan met eigen vervoer. Nu waren we afhankelijk van de blauwe bussen die niet volgens een vaste planning rijden. De bussen rijden pas als er voldoende reizigers zijn of wanneer de chauffeur en de bijrijder lang genoeg gewacht hebben bij een opstapplaats. Ik vraag me maar niet af wat lang is. Dat werkt niet in ons voordeel. Na ongeveer een uurtje wachten konden we om twee uur in de middag instappen. We hebben allebei een plek gekregen voor in de bus naast de chauffeur. Dat is comfortabeler dan achterin. In de bus kunnen ongeveer 15 reizigers mee. De bussen lijken op de oude Volkwagen busjes van de jaren zeventig. Na z’on twintig keer stoppen bereikten we na ongeveer een uur onze eerste stopplaats: Luanshya. Tijd om de benen te strekken en tegen jezelf te zeggen dat 60 kilometer reizen in twee uur tijd alles behalve comfortabel is om naar Solwezi te reizen en om terug te komen. Ja de reis is nog wel haalbaar.

 

copperbelt1

 

In Luanshya zochten we de bus naar Kitwe. We werden door iedereen geholpen vanaf het uitstappen uit de eerste bus tot en met het instappen in de tweede bus. Wederom stapten we in een blauwe bus. De bus was evengroot als de vorige bus. Een plaats voorin kregen we niet. Er waren nog twee plaatsen helemaal achterin de bus. De bus was helemaal vol beladen  met reizigers en hun boodschappen.Gelukkig hadden we zelf maar twee kleine 15 liter rugzakken meegenomen en ik heb dan nog mijn slaapzak mee. Alles wat we meegenomen hadden moest voldoende zijn om een dag in Solwezi te kunnen verblijven.

De reis naar Kitwe verliep voorspoediger. Temeer, omdat we nu niet hoefden te wachten. Het aantal keren dat de bus stopte voordat deze Kitwe bereikte was echter niet minder dan tijdens de rit van Mpongwe naar Luanshya. Claude ontmoette in de bus een bekende van de Zambiaanse TV. Iemand die in een vergelijkbare serie speelde als GTST in Nederland. In een vriendelijke chat werd er tussen hen adressen en telefoonnummers uitgewisseld.

Tijdens de rit naar Kitwe zag je één van de manieren waarop landbouw bedreven werd. Om grond geschikt te maken voor ‘ gebruik’  worden lappen grond afgebrand. Alles wat in brand kwam is dan de voeding voor de aarde. Vroeger werd dit in de Aardrijkskunde boekjes ‘ roofbouw’  genoemd. De grond werd op deze manier immers schaarser. Biologisch voeding in de vorm van bijvoorbeeld mest heb ik niet gezien. Ook het gebruik van kunstmest is geen gemeengoed. Het afgebrand stukje grond kan je misschien een jaartje of twee gebruiken. Meer niet en dat is jammer. Je begrijpt dat dan weer een ander stuk land ’afgebrand’ werd.  In Nederland is dit ondenkbaar. In Zambia en veel andere landen op het zuidelijk halfrond is dit heel normaal.

 

 

roofbouw

 

Het werd  ook drukker op de weg. Na een uur waren we in Kitwe voor een tweede tussenstop. In Kitwe was de bus naar Solwezi er nog niet. We konden even onze benen strekken en op zoek gaan naar de opstapplaats voor de bus van Solwezi. We wisten dat we vanaf hier met een grotere bus verder konden en hoopten op een bus met airco om het grootste deel van de reis met meer comfort te kunnen maken. Helaas voor ons. Geen bus met airco, wel een grotere bus die te vergelijken is met een Nederlandse touringcar zonder toilet. Er was wel een complete vrieskist voorhanden in de bus om een en ander koel te houden. Ik weet alleen niet waarvoor, omdat tijdens de reis niets verkocht werd uit de vrieskist. Dat hoefde ook niet, want op iedere stopplaats kwamen verkopers in de bus om een en ander te verkopen: chips, limonade, fruit en snoep. Zelf hebben we bananen gekocht omdat we verwachten veel later dan gewenst toe te komen aan het avondeten.

Van Kitwe gingen we naar Chingola. Reizigers stapten uit en in de bus op de verschillende busstops. In Chingola konden we onze benen strekken en kleine boodschappen doen en een sanitaire stop nemen. Alles lukte binnen de tijd. Ook de sanitaire stop. Ik verbaasde hoe het mogelijk was dat slechts enkele Zambiaanse reizigers in Chingola een sanitaire stop hielden. De reden werd me duidelijk toen de bus uit Chingola vertrok en even buiten de bebouwde kom, zo’n 5 kilometer buiten de stad op een open plek de reizigers tien minuten kregen om te plassen of meer. Ik zag dat de mannen links aan de kant van de weg plasten en de vrouwen dieper het hoge gras en de bush in gingen. Na tien minuten zag je dan ook iedereen weer terugkomen en konden we onze reis vervolgen. Hoe de buschauffeur wist of iedereen er was? Ik weet het niet. Ik hoopte dat iedereen terug was. Je zou maar in het donker achtergelaten worden, ver van de plek waar je moest zijn. En donker is het in Zambia vanaf zes uur ’s avonds en zeker in de bush waar geen straatverlichting is.

In Chingola hield de bus een korte stop en gingen we vlot verder richting onze eindbestemming Solwezi. Het was erg donker buiten. Af en toe zagen we een tegenligger en mensen op straat lopen. De bus had een behoorlijke snelheid in het donker. De chauffeur kende de route goed. Dat merkten we toen de bus meer dan twee honderd meter voor een slecht wegdek vaart minderde. Ons geluk. Met eigen vervoer hadden we zo’n situatie niet zien aankomen. De gaten in het wegdek hebben dan zeker gezorgd voor een gebroken as van een personenwagen met een vaart van 80 kilometer per uur en gaten van een half tot een meter met dieptes van slechts enkele centimeters tot zeker twintig soms dertig centimeter. Ook onze bus kreeg problemen. Er was iets met de linkervoorwiel. De chauffeur en de bijrijder rommelden een klein half uurtje met gereedschap en dat moest voldoende zijn om door te kunnen rijden. Ik weet niet of ik het verzon daarna, maar we zwiepten wel regelmatig met de bus van links naar rechts. Ook Claude op wie ik psychisch leunde gedurende de reis keek bedenkelijk. Tot onze aankomst in Solwezi was het duimen draaien. Zeker op momenten dat tegenliggers beide weggedeeltes gebruikten en pas op tien meter of minder weer op hun eigen weggedeeltes reden of wanneer we fietsers of wandelaars tegenkwamen die op het laatste nippertje gewaarschuwd of ontweken konden worden.

Ongeveer om 22.00 uur zijn we in Solwezi aangekomen waar we een onderkomen hebben gevonden in Chico Inn op ongeveer 10 minuten loopafstand van het busstation. Op dezelfde avond hebben we een restaurant opgezocht waar we vis en shima hebben gegeten tussen buschauffeurs en werklieden. Het lukte niet om nog dezelfde avond een afspraak te maken met mijn studenten, omdat we niet via de telefoon geloodst konden worden van Chico Inn naar de Catholic Youth Guesthouse. Okay 23.00 uur is dan ook laat. We leggen ons erbij neer en waren naar onze kamers gegaan om te douchen en te slapen.

De volgende dag om negen uur hadden  we een afspraak met de begeleiders van het Kambisa project en om tien uur was de eerste gelegenheid om Gillian en Roderick te spreken in het Solwezi Youth Alive Centre.

 

solwezi-yac

 In Solwezi Alive:  Links: Claude | Midden: Victor | Rechts: Desh]

 

De volgende dag brak vlot aan wanneer je pas om 1 uur slaap vatte. Claude en ik namen snel een ontbijt, hebben een korte chat met Cathelijne en Desh van het Kambisa project en gingen toen naar de jongens toe.

 

solwezi

[In Solwezi: Mainstreet] 

 

 Tjeeh wat was het leuk om de jongens hier in Zambia te zien en ze hadden ook heel veel te vertellen over hun wekenlange ervaringen in Zambia en hun leuke projecten. Ook hebben zij op nog geen twee meter afstand drie Afrikaanse presidenten ontmoet. Het verschil met ons project is dat zij vooral in de steden aan het werk zijn voor hun opdrachten, terwijl wij overwegend aan het werk zijn in het district Mpongwe.

 

roderickgillian

[In Solwezi:  Links: Roderick | Rechts: Gillian ]

Reacties

1 reactie op “De trip van Mpongwe naar Solwezi”

  1. Frank Dotulong zegt:

    Tjeeh wat een onderneming Victor geweldig…
    maar had je niet beloofd om het rustiger te doen? Prima hoor!